baner

Środa-Kobylepole 1902-1979
mapa
Mapa przebiegu kolejki z liniami bocznymi, bocznicami i elementami infrastruktury.
wikimapia

    Od końca lat 70-tych, kiedy to zniknęły z powierzchni ziemi ostatnie fragmenty torowiska linii wąskotorowej Środa – Poznań Kobylepole, minęło wystarczająco dużo czasu, by na trwałe zniknęły także pozostałe ślady po tym rozbudowanym ongiś szlaku komunikacyjnym. Zniknęło torowisko i towarzyszące mu urządzenia, zniknęły rampy załadowcze i budynki stacyjne, część obiektów towarzyszącej infrastruktury zatraciło pierwotny charakter i zostało przystosowanych do nowych zadań. Część tych najtrwalszych jak mosty w Źrenicy i Dębiczu i Żernikach nadal istnieją, spełniając swe funkcje komunikacyjne, choć dziś już w zupełnie innym systemie. Czwarty most, w Tulcach to dziś już tylko ponury szkielet, stojący na uboczu, niezwiązany z jakimkolwiek ciągiem komunikacyjnym. Przystępując do pracy nad pozostałościami po średzkiej wąskotorówce zadawaliśmy sobie pytanie: ile śladów materialnych (infrastruktura) lub topograficznych zachowało się do dnia dzisiejszego i jaki jest dziś ich charakter. 


 W konsekwencji, dostrzegając upływ czasu zastanawialiśmy się także, jak długo jeszcze owe ślady mają szansę trwać, świadcząc o istnieniu linii przyszłym  pokoleniom. Sięgnęliśmy po dostępną literaturę, rozsiane po źródłach prywatnych archiwalia, a nade wszystko mapy. Ujawniły one wiele ciekawych informacji o zachowanych do dzisiaj ciągach komunikacyjnych (drogi, dukty, wąwozy, nasypy) oraz pozostałościach infrastruktury. Uzbrojeni w mapy i przygotowany plan badań ruszyliśmy na szlak. Niniejsze strony są zapisem wyniku naszych dociekań, przejechania i przejścia ok 250 km, dotykania obiektów istniejących i poszukiwania śladów po zburzonych. To także efekt porównań map i odzwierciedlenia ich zapisu w rzeczywistości. Doskonale przebieg szlaku kolejki widać na zdjęciach lotniczych (ortofotomapach) prezentowanych przez Geoportal. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że zdjęcia lotnicze w Geoportalu są współczesne, a linię Środa – Kobylepole rozebrano ponad 20 lat wcześniej. Zjawisko długotrwałego utrzymywania się śladów ingerencji człowieka w środowisko naturalne widocznych dopiero z powietrza wykorzystywane jest z powodzeniem w archeologii lotniczej.Każde długotrwałe istnienie w środowisku konstrukcji stworzonych ludzką ręką odciska swe piętno w postaci lokalnej zmiany wegetacji roślin, utrzymującej się na długo po usunięciu konstrukcji.  czerwiec 2004
Czerwiec 2004 roku. Rozpoczyna się zabudowa szlaku po wschodniej stronie ulicy Niedziałkowskiego (zdjęcie restauracji poniżej). Na zdjęciu widać także budynek młyna, który dziś także jest już historią.

1 Tak może być z osadami ludzkimi, z drogami, a także z liniami kolejowymi. Przejrzeliśmy dokładnie mapy Geoportalu w największych szczegółach korzystając z najmniejszych możliwych skal, identyfikując przebieg szlaku, torowisko, stacje, bocznice itp. Dwukrotnie występowaliśmy do Geoportalu z prośbą o wykorzystanie screenów ortofotomap na które nanieśliśmy pomocne informacje. Dwukrotnie, z zupełnie niejasnych dla nas powodów, odmówiono nam takiej możliwości, mętnie motywując odmowę prawem autorskim. Argument o potrzebie ochrony praw autorskich nijak ma się naszym zdaniem do prośby wykorzystania kilku screenów z adnotacją o ich źródle i prawach autorskich, które zamierzaliśmy umieścić w strukturze niekomercyjnej strony... Dwukrotnie odnieśliśmy też wrażenie, że pomimo naszej klarownej prośby nie dokońca została ona dobrze zrozumiana, zwłaszcza w odniesieniu do słowa „screen”, z którym jak nam się wydaje Geoportal ma wyraźne problemy.
Sierpień 2006r. Tak wygląda zakończenie szlaku idącego do Kobylegopola. Budynek po drugiej stronie ul. Niedziałkowskiego powstał
w 2005r. (początek budowy - zdjęcie dolne)
1 2
Widok na stację Środa Miasto z toru szlakowego od strony Zaniemyśla. Peron stacji Środa Miasto. W tle manewrujący Px tuż przy zakończeniu toru prowadzącego na szlak do Kobylegopola.

    I trudno nam zrozumieć, czy to nadal „mentalność odziedziczona”, zwykła urzędnicza złośliwość, czy po prostu niewiedza.Czy odnaleźliśmy  na nowo  szlak  linii Środa - Kobylepole ponownie? Nie ma go przecież na mapach, w które się wpatrywaliśmy w postaci topograficznych ikonek torów, stacji. Nie ma przecież współczesnych fotografii dymiącego parowozu z Pławcami czy Tulcami w tle. Wiemy jednak z całą pewnością, dziś po przejechaniu tych dwóch setek z górą kilometrów, że pytanie to brzmi niewłaściwie. Wiemy dziś, że szlak kolejki nigdy nie zaginął. Wiemy, że trwa on ciągle w postaci współczesnych ciagów komunikacyjnych - od tych gruntowych w szczerym polu do takich jak ulica Kobylepole. Wiemy, że łączy ciągle miejscowości do których jeździła kolejka. Wpatrując się dziś we współczesne mapy siłą wyobraźni widzimy ten topograficzny znak linii, widzimy jak sapiąc i dymiąc, mały Px ciągnie skład osobowy przez most na Kopli, przez wąwóz za Chudzicami, widzimy jak mozolnie manewruje na bocznicach w Pławcach. I tylko szkoda, że dziś by to zobaczyć potrzebna jest wyobraźnia.


3 mapa 1950
Na drugą stronę ul. Niedziałkowskiego przechodziły dwa tory, z których lewy stanowił bocznicę do rampy przy młynie.
Plan powiatu z początku lat 50-tych. Zawiera jeszcze linie do Kruszewni i Gowarzewa.

karty dokumentacyjne mapa WIG 1936
Arkusze dokumentacyjne z podkładem mapy WIG 1936, które pomagały nam  dopasować aktualną sytuację topograficzną do stanu sprzed II w. św. w trakcie podróży po szlaku.
Arkusze mapy Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1936r. Nieocenione źródło informacji.

mapy GGK
Seria współczesnych map Głównego Geodety Kraju w skali 1:50 000

CZĘŚĆ PIERWSZA
miasto
CZĘŚĆ DRUGA
miasto - Połażejewo
CZĘŚĆ TRZECIA
Połażejewo - Zdziechowice
CZĘŚĆ CZWARTA
Zdziechowice - Tulce
CZĘŚĆ PIĄTA
Tulce - Poznań Kobylepole

cr
©MB 8.2006
ost. zm. 7.2010

na wi ga cja -